en pl
Zjęcie

Biegacz fot. Adam Grochowalski

zobacz całą galerię ]

 

więcej ]

 




Kup biletImage

Image

Polskie Parki Narodowe

Infrastruktura i Środowisko

Image

NFOŚ i GW

 

Image

WFOŚ i GW Rzeszów

 

 

SWISS CONTRIBUTION

 

 


 

Wspierają nas

Współpracujemy.

Teren MonitorowanyImagePobierz mobilny lokalizatpr burz

Wystawy okresowe zamknięte

Wystawy okresowe zamknięte

Łem - Ukryta Kraina

W dniach 17.08 – 26.09.2014 r. w Ośrodku Edukacyjnym MPN prezentowana była wystawa zdjęć pana Adriana Spuły “ŁEM – Ukryta Kraina”. Wystawa obejmuje 64 fotografie, które powstały w latach 2008 – 2011 na obszarze południowo-wschodniej Polski (między Dunajcem a Osławą). W sumie projekt „Łem Ukryta Kraina” objął ponad sto dawnych miejscowości Beskidu Niskiego, Sądeckiego, Bieszczad i Pienin, w których do 1947 roku mieszkali Łemkowie.

Oto co o wystawie pisze jej autor:

Jeżeli ktoś usiłuje wyobrazić sobie, jak mogłaby wyglądać Ziemia, gdyby nagle zniknął z niej człowiek, powinien szybko pojechać w Beskid Niski. Po wysiedleniu Łemków czas się tu zatrzymał, a następnie niemal cofnął do wieków sprzed ery kolonizacji tych terenów. Przyroda upomniała się o swoje, wkradając się bujną roślinnością w miejsca dawnych domostw, pól uprawnych, dróg i ścieżek. Wioski, liczące niegdyś po kilkuset mieszkańców, wchłonął las, a w opustoszałe doliny wprowadziły się zwierzęta. Znikły mosty i kładki na rzekach, czyniąc te tereny jeszcze bardziej niedostępnymi. Po niezwykle barwnej kulturze Łemków pozostały cerkwiska, kapliczki i krzyże cmentarne - z roku na rok coraz trudniejsze do odnalezienia. Samoistnie stworzył się tajemniczy świat, powstała Łem - Ukryta Kraina.
Tu  nic nie jest tym, czym się wydaje. Drogi nie prowadzą do ludzi, urywają się w środku lasu. Puste doliny kryją ślady po dawnych mieszkańcach: podmurówki domów, zarastające miedze. W opuszczonych piwniczkach zimują nietoperze, a pod kapliczkami litanie wyśpiewują drozdy i zięby. Zdziczałe drzewa owocowe co wiosnę odprawiają rytualny apel poległych, rozświetlając białymi pąkami kwiatów miejsca po tych, którzy dbali o nie ponad pół wieku temu.

Łemkowie to grupa etnograficzna powstała z wymieszania kultur i obyczajów wielu narodowości. Formowała się w długim procesie historycznym, a teorii dotyczących jej genezy jest kilka. Przodkowie Łemków byli Rusinami, Polakami i wędrującymi łukiem Karpat Wołochami. Dopatrzono się również wpływów słowackich i węgierskich.  Jednak jako o jednolitej grupie etnicznej można mówić dopiero od początku XIX wieku. Tym, co wyraźnie odróżniało Łemków od sąsiadów z zachodu i północy, była religia: wyznawali oni obrządek greckokatolicki bądź prawosławny. Przez Beskid  Niski biegła granica między kulturą Wschodu i Zachodu.

Koniec II wojny światowej nie przyniósł w Beskid Niski spokoju. Po ustaleniu nowych granic na Bugu i Nysie zaczęły się czystki etniczne. Nikt nie pytał, czy ktoś czuje się Ukraińcem, Polakiem, czy po prostu Łemkiem. Kryterium stanowiło wyznanie religijne. Każdy grekokatolik czy prawosławny był automatycznie uznawany za Ukraińca. W latach 1944-46 do ZSRR wyjechało z tego powodu ok. 70 tysięcy Łemków. Tych, co zostali, przymusem przesiedlono w ramach słynnej Akcji „Wisła” na tzw. „Ziemie Odzyskane”. Licząca jeszcze pod koniec lat trzydziestych XX wieku 120 tysięcy mieszkańców populacja Łemków straciła swą ojczyznę. Beskid Niski opustoszał.
 

Image

Image

Image

Image

Image

Image

Image

Adrian Spuła – ur. 1980r w Olkuszu. Absolwent PWSFTViT im. Leona Schillera w Łodzi (dyplom w Pracowni Fotografii Kreacyjnej prof. dr hab. Wojciecha Prażmowskiego). Debiutował w 2000r w tygodniku Przekrój. Później pracował dla krakowskiego oddziału Gazety Wyborczej i dziennika Rzeczpospolita. Jego zdjęcia publikowały ponadto; Polityka, Newsweek, Wprost, Przegląd i Tygodnik Powszechny. Członek Towarzystwa Karpackiego. Laureat Konkursu Polskiej Fotografii Prasowej (2002) i Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego "MŁODA POLSKA" (2011). www.Donkliszot.com

« poprzednia | strona 29 z 41 | następna »
Facebook